Uçuk (Herpes Labialis) Nedir? Uçuğun Belirtisi Nelerdir?

Uçuk hastalığı, ağız çevresinde görülen ve virüslerin neden olduğu bir enfeksiyondur. Bu yazıda bahsedilecek uçuk, dudak uçuğudur. Uçuğun tüm vücutta görüldüğü bilinmektedir ancak özellikle ağız çevresinde yerleşir.

Uçuğa yol açan etken, herpes simplex adlı bir virüstür. Virüsün adının hastalık adı olarak geçtiği birçok kaynak bulunmaktadır. Oldukça yaygın olarak görülen bu virüsün, bulaşıcılığı da yüksektir. Başta dudak çevresinde olmak üzere, tüm vücutta uçuklara sebep olabilmektedir.

Herpes simplex adlı virüs, bütün dünyada yaygın olarak görülmektedir ve en sık enfeksiyona sebep olan virüslerden biridir. Dudak çevresinde yol açtığı enfeksiyonla ülkemizde her yıl 8 milyon kadar insanda uçuğa neden olur. Bu yazıda sizlere uçuğun ne olduğunu, nedenlerini, belirtilerini ve diğer pek çok detayı anlatmaya çalışacağım.

uçuk-nedir-herpes-labialis-simplex-nedenleri-nelerdir-belirtileri-nelerdir.jpg

Uçuk (Herpes Labialis) Nedir?

Uçuk, özellikle ağız çevresinde görülen viral bir enfeksiyondur. Bizler uçuğu çoğunlukla dudak uçuğu olarak biliriz ancak tüm vücutta da görülebilmektedir. Yazımızda dudak uçuğundan ve detaylarından bahsediyor olacağım.

Dudakta görülen uçuğun tıbbi literatürdeki ismi herpes labialis‘tir. Birçok sağlık sitesinde herpes simplex’in diğer adı olarak söylense de, bu doğru değildir. Herpesvirüs ailesi içerisinde yer alan herpes simplex virüs, başta dudakta olmak üzere tüm vücutta uçuğa neden olan etkendir.

Uçuğa neden olan virüs, herpes simplex virüs tip 1 (HSV-1)‘dir. Genelde genital organlarda uçuğa sebep olan herpes simplex virüs tip 2 (HSV-2), bazen ağız çevresinde de uçuk oluşumuna neden olabilir.

Yapılan araştırmalarda, yetişkin bireylerin %90’nının bir şekilde herpes simplex virüsü ile karşılaştığı saptanmıştır. Bu virüs oldukça sık görülmektedir. Ülkemizde her yıl 8 milyon kişinin dudak uçuğu geçirdiği tahmin edilmektedir.

Dudak çevresine ve  ağız çevresine yerleşen herpes simplex virüs, cilt ve mukozada enfeksiyonun oluşmasına yol açar. Bu bölgelerde, içi su dolu küçük kabarcıklara yol açar. Küçücük, kaşıntılı, ağrılı uçuklar vardır.

Dudak uçuğu, oldukça bulaşıcı bir enfeksiyondur. Sızıntı yapan sıvı dolu kabarcıklar bulaşmanın asıl ortaya çıktığı dönemdir. Öpücük, aynı çatal ve kaşığı kullama, yakın temas ve kişisel eşyaların kullanılması ile diğer kişilere bulaşabilmektedir.

Uçuk, sık görülen bir enfeksiyon olsa da kolayca iyileşebilmektedir. Dudak uçuklarının, ilk 10 gün içinde iyileştiği görülür ve büyük çoğunlukla iz bırakmaz. Daha uzun süren uçuklar varsa, bir uzmana danışmanız faydalı olacaktır.

Uçuğun (Herpes Labialis) Nedenleri Nelerdir?

Dudak uçuğuna yol açan etkenin bir virüs olduğunu önceki bölümlerde açıkladım. Herpesvirüs ailesi içerisinde bulunan herpes simplex adı verilen virüs nedeniyle oluşur. Uçuğun oluşumuna yol açan en sık tip ise, herpes simplex virüs tip 1’dir. Uçuğun asıl etkeni virüs olsa da, bu virüsün enfeksiyonuna yol açan bazı nedenler bulunmaktadır. Bu nedenler şunlardır:

~ Yoğun strese maruz kalmak

~ Uzun süreli uykusuzluk ve yorgunluk

~ Ağız çevresinde ve dudakta yaralanmalar

~ Üst solunum yolu enfeksiyonu geçirmek (tonsillit, farenjit vs)

~ Ateşli enfeksiyonlar geçirmek

~ Uzun süre güneş ışığına maruz kalmak

~ Bağışıklık sisteminin zayıf olması

Uçuğun oluşmasına yol açan bazı nedenler bunlardır. Uçuğun oluşumuna yol açan diğer bazı etkenler daha bulunmaktadır. Diğer nedenler şunlardır; derin üzüntüler yaşamak, diş çektirmek, ağız içi cerrahiler geçirmek, menstrüasyonda (adet) olmak, alkol kullanmak, vücut direncinin düşmesine yol açan durumlar, bağışıklık sistemini zayıflatan AIDS gibi hastalıklar, çeşitli kanserleri, organ nakli olmak, kemoterapi almak ve ultraviyole ışınlara maruz kalmak da diğer nedenlerdir.

Uçuğun (Herpes Labialis) Belirtisi Nelerdir?

Uçuklu olan bireyle veya eşyaları ile temas edildikten 3 hafta kadar sonra ilk belirtiler ortaya çıkmaktadır. Enfeksiyonun ortaya çıkması için, kişinin vücut direncinin düşmesi önemli bir etkendir. Oldukça sık olarak görülen uçuğun tüm belirtileri şunlardır:

1. Uçuk Çıkacak Bölgede Karıncalanma

Birçok hastada görülen ve uçuğun ortaya çıkabileceğini haber veren önemli belirtilerdendir. Uçuğun oluşacağı bölgede enfeksiyon vardır. Enfeksiyon sonucunda oluşacak uçuğun ortaya çıkması 24 saat kadar sürebilmektedir.

Uçuk ortaya çıkmadan kendini bazı ön belirtiler ile gösterir. Bu ön belirtilerden bazıları şunlardır;  o bölgede gıdıklanma ve karıncalanma hissi, uçuğun oluşacağı bölgenin kaşınması, yine bu bölgede yanma hissi ve sıcaklık artışı.

2. Uçuklu Bölgede Şişme ve Kızarıklık

Enfeksiyonun ilerlemesi ile beraber iltihaplanma başlar. Dudak veya ağız çevresindeki küçük bir alanda gerginlik hissi vardır. Bu bölge kısa bir süre sonra şişmeye başlar ve sıcaklığı artar. Enfeksiyon ve sıcaklık artışı nedeniyle kızarıklık oluşur.

3. Kabarcıkların Oluşması

İltihaplanan ve şişen bölgenin kendine has bir şekli vardır. İçi sıvı dolu olan küçücük kabarcıklar oluşur. Bu görüntü uçuğa ait tipik görüntüdür. Kabarcıkların bir süre daha büyüdüğü ve genişlediği görülür. Bir hafta içinde gerileyerek kaybolurlar.

4. Ağız Hareketleriyle Oluşan Ağrı

Oldukça hareketli kasların bulunduğu ağız ve dudak çevresinde çıkan uçuk nedeniyle ağrı oluşmaktadır. Deri gerginliğinin artması ve hareketin birleşimi nedeniyle oluşur. Zaman zaman kabarcıkların gerim nedeniyle patladığı ve daha faza ağrı oluşturduğu görülür.

5. Kabarcıkların Patlaması

Kabarcıkların içinde biriken sıvının artışı ve ağız hareketleriyle artan gerim nedeniyle kabarcıklar patlayabilir. Patlayan kabarcıklardan sızan sıvı, içerisinde bol miktarda virüs bulundurur ve oldukça bulaşıcıdır. Hastaların ağız çevresindeki hijyene dikkat etmesi gerekmektedir.

6. Kabarcıkların Kuruması ve Çatlaması

Uçuğa bağlı olarak oluşan kabarcıkların 7 ila 10 gün içinde kurudukları ve çatladıkları görülür. Bu durum, enfeksiyonun gerilediğini ve kısa bir süre içinde tamamen iyileşeceğini göstermektedir. Kabarcıkların oluştuğu bölgede çoğu zaman iz kalmaz.

7. Diğer Belirtiler

Dudaklarda oluşan uçuk nedeniyle görülen ana belirtiler bunlardır. Bu belirtiler dışında bazı ek belirtiler daha görülür. Bu belirtiler şunlardır; kuruyan ve düşen uçuktan sonra kuru ve gergin bir deri oluşması, hafif ateş, huzursuzluk, ağız içinde ve dilde yaralar, beraberinde üst solunum yolu enfeksiyonlarının görülmesi, susuz kalma, iştahsızlık, ara ara mide bulantıları ve baş ağrıları da diğer görülen belirtilerdir.

NOT: Bu yazı bir Doktor tarafından, hastaları ve hastalık potansiyeline sahip kişileri bilgilendirmek amacıyla yazılmıştır. Herhangi bir tanı ve tedavi amacı yoktur. Yukarıda gördüğünüz şikayetlere sahipseniz bir Deri ve Zührevi Hastalıklar veya Enfeksiyon Hastalıkları Doktoruna muayene olmanızda fayda var.

Leave a Reply