Tonsillit (Bademcik) Nedir? Tonsillitin Belirtisi Nelerdir?

Tonsillit, halk arasında bademcik olarak bilinen dokunun hastalığıdır. Tonsil olarak da adlandırılan bademcikler, dilin arka tarafında yer alan ve boğazın her iki yanında bulunan organdır. Vücut için oldukça önemli görevleri vardır. Vücuda giren zararlı mikropları yakalayan ve onların yok edilmesine aracılık eden hücreler Tonsillerde üretilir. Vücuda zarar verecek mikroplar yok edilemezse Tonsiller de çoğalmaya başlar ve buranın iltihaplanmasına yani Tonsillite neden olur.

tonsillit-nedir-bademcik-iltihabi-nedir-belirtisi-nelerdir

Tonsil (Bademcik) Nedir?

Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için öncelikle vücudun bu küçük ama önemli bölgesinden bahsetmek gerekiyor. Tonsiller dilin hemen arkasında yer alırlar. Burada sağ ve solda birer tane tonsil bulunmaktadır. İnsanlar arasında bademcik olarak bilinen yapı budur.

Tonsiller vücut için oldukça önemli yapılardır. Vücut savunmasında görevli hücrelerin bir kısmı burada üretilirken, bir kısmı da burada olgunlaşmaktadır. Burada üretilen ve burada olgunlaşan savunma hücreleri, vücudun dört bir tarafına gider ve çeşitli zarar verici nedenlere karşı bizi korur. Savunma hücreleri çeşitli zararlı etkenleri ya kendileri öldürürler ya da ürettikleri çeşitli maddeler yardımıyla yok ederler. Özellikle bakterilere ve virüslere karşı bu savunma hücreleri çok önemlidir.

Tonsillit (Bademcik İltihabı) Nedir?

Tonsillit ise yukarıda açıkladığımız Tonsil adı verilen bu iki küçük yapının iltihaplanmasıdır. Vücuda giren bazı mikroplar, Tonsillerin bağışıklık etkisine rağmen yok edilemezler. Zamanla burada çoğalan bu mikroplar, Tonsillerin iltihaplanmasına yani Tonsillite neden olurlar. Tonsillerin bu iltihaplanma durumuna halk arasında bademcik iltihabı denmektedir.

Bademcik iltihabı ya da tıbbi adıyla Tonsillit, özellikle çocukluk çağında görülmektedir. Bebeklerde anneden geçen savunma hücreleri sayesinde ve erişkinlerde de savunma mekanizmasının gelişmiş olması nedeniyle pek görülmez. Özellikle 5-15 yaş arasında görülmektedir, 2 yaşın altında ve 50 yaşın üstünde ise pek görülmesi beklenmez.

Tonsillit özellikle kış ve ilkbahar döneminde görülmektedir. Mevsim geçişlerinde belirgin şekilde sıklığı artmaktadır. Solunum yolu enfeksiyonlarının bir türü olduğu için, insandan insana geçiş oldukça fazladır bu hastalıkta. Tonsillite neden olan mikroplar tükürük, hapşırma, burun ve boğaz salgılarıyla diğer insanlara bulaşabilmektedir.

Tonsillitin Tipleri Nelerdir?

Diğer pek çok hastalık gibi Tonsillit de akut ve kronik olarak ikiye ayrılmaktadır. Bunları kısaca açıklayacak olursak:

Akut Tonsillit: Özellikle çocukluk çağında görülmektedir, hatta çocukluk çağının en sık görülen hastalıklarından biridir. Bir veya iki bademciğin bir anda kendiliğinden şiştiği ve bu enfeksiyona ait belirtilerin görüldüğü tablodur. Hızla ortaya çıktığı gibi hızla da iyileşir.

Kronik Tonsillit: Görülebildiği yaş grubu daha geniştir. Kronik Tonsillit diyebilmek için, bir yılda en az 7 defa veya iki yıl üst üste en az 5  defa Akut Tonsillitin geçirilmiş olması gerekmektedir. Belirtileri akut tipinden farklı değildir. Bu hastalarda Tonsiller genelde çok daha büyüktür.

Tonsillitin (Bademcik İltihabı) Nedenleri Nelerdir?

Yukarıda Tonsillitin ne olduğunu açıklarken, bu duruma bakterilerin ve virüslerin neden olduğundan bahsetmiştim. Bu hastalık bir enfeksiyondur ve enfeksiyona da çeşitli bakteriler ve virüsler neden olmaktadır. Tonsillitte ise çoğu zaman ise virüsler nedendir. Tonsillite neden olan bakteri ve ve virüslerin bulaşmasını sağlayabilecek risk faktörleri ise şunlardır:

~ Yetersiz beslenme

~ Bu hastalığa sahip bireylerle temas

~ Hastalığa sahip bireylerin solunum sekresyonlarının havadan alınması

~ Kalabalık ortamda yaşamak

~ Havalandırılmayan ortamlarda bulunmak

~ Sigara (pasif içicilik dahil)

~ Aşırı yorgunluk

~ Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar

~ Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar

Hemen yukarıda yazdığım nedenler, Tonsillite neden olabilecek bakteri ve virüslerin bireylere bulaşmasını sağlayacak ve bu enfeksiyona zemin hazırlayacak nedenlerdir. Bu maddelerin yanında şunlar da sebep olabilmektedir; uykusuzluk, stres, vücut direncinin düşmesini sağlayabilecek diğer nedenler ve soğuk etkisi.

Soğuk etkisi nedeniyle Tonsillitin geliştiği söylense de, tam olarak doğru değildir. Soğuk içecek ve dondurmaların tüketilmesi sonucunda bu rahatsızlığın ortaya çıktığına dair bilimsel kanıt yoktur. Ancak soğuğun etkisiyle damarların daralması ve bu durumun Tonsil bölgesindeki savunma direncini azaltması sonucunda mikropların yerleşip, çoğaldığı düşünülmektedir.

Tonsillitin (Bademcik İltihabı) Belirtisi Nelerdir?

Tonsillit belirtileri, diğer birçok solunum yolu enfeksiyonun belirtileri gibidir. Aralarındaki fark ise iltihabın geliştiği bölgenin farklı olmasıdır. Tonsillitin gelişmesi sonucunda birçok belirti ortaya çıkmaktadır, bu belirtiler şunlardır:

1. Tonsillerin (Bademcik) Şişmesi ve Kızarması

Tonsillite bağlı olarak en sık görülen belirtilerden biri, bu bölgenin enfeksiyona bağlı olarak şişmesi ve kızarmasıdır. Bademcikler bazen çok fazla şişebilir. Ayrıca kızarmasının yanında da bazen bademciklerin üstünde sarı veya beyaz (kriptik) bir tabaka görülebilmektedir. Bunun sebebi ise, bu duruma yol açan enfeksiyon etkeninin farklı olmasıdır.

2. Boğaz Ağrısı

Enfeksiyona ve iltihaba bağlı olarak en sık görülen belirtilerden biri ağrıdır. Tonsillerin şişmesi ve iltihaplanması sonucunda boğazda ağrı vardır. Bu ağrı ara ara kulağa da vurabilir. Boğaz ağrısı özellikle yutkunurken daha belirgin ortaya çıkmaktadır. Boğaz ağrısı sıcak içeceklerle azalabilmektedir.

3. Yutkunurken Zorlanma ve Rahatsızlık Hissi

Önceki maddede de değindiğim üzere, hastalar yutkunurken ağrı duyarlar. Bu durum asıl yol açan nedenler iltihaplanma ve bademciklerin şişmesidir. Yutkunurken hareket eden iltihaplanmış ve şiş bademciklerde ağrı oluşur. Hastalar yutkunurken zorlanırlar ve bu yüzden oldukça rahatsızdırlar.

4. Ateş

Birçok enfeksiyonda olduğu gibi Tonsillitte de ateş görülür. Virüs nedenli olaşan enfeksiyonda ateş hafif seyreder. Ancak bakteri nedenli oluşursa enfeksiyon, 39-40 dereceleri bulan ateşler oluşabilir. Tonsillite bağlı görülen ateş sürekli değil dönemseldir, yani ara ara olmakta ve yükselmektedir.

5. Halsizlik ve Kırgınlık

Bakteri ve virüse bağlı görülen enfeksiyonlarda ortak olarak görülen bir belirtidir halsizlik ve kırgınlık. Vücuda zarar veren etkenlerin ürettiği maddeler nedeniyle oluşur bu durum.

6. Boyundaki Lenf Bezelerinde Şişme ve Ağrı

Yine enfeksiyona has belirtilerden biri de budur. Tonsillit belirtileri ilerledikçe görülen bir belirtidir. Özellikle boyun bölgesindeki lenf bezleri şişer ve 1-2 cm boyutuna ulaşır. Lenf bezelerinin büyümesi ile buralarda ağrı da oluşur.

7. Burun Akıntısı ve Burun Tıkanıklığı

Tonsillit sonucunda burundaki salgı bezlerinde de bazı değişiklikler görülür. Özellikle virüslere bağlı görülen Tonsillitte burun akıntısı sıkça görülmektedir. Başlangıçta şeffaf bir salgı şeklindeyken bu akıntı, enfeksiyonun ilerleyen günlerinde mukus halini alır.

8. Hapşırma ve Öksürük

Tonsillite bağlı diğer bir belirti de budur. Bir boğaz enfeksiyonu olan Tonsillite bağlı olarak öksürük görülür. Başlangıç döneminde boğazda gıcıklanma hissi vardır. Tonsillitin ilk belirtilerinden biri bu gıcıklanma hissidir. Zamanla ilerleyen belirtilerle beraber öksürük başlar ve ara ara hapşırma görülür.

9. Diğer Belirtiler

Bademciklerin enfeksiyonu olan Tonsillite bağlı olarak görülebilecek daha birçok belirti vardır. Yazının bu kısmını pek uzatmamak için diğer belirtiler altında toplayacağımız bu belirtiler şunlardır; üşüme, titreme, kulak ağrısı, vücutta yaygın ağrı, eklem ağrıları, baş ağrısı, iştahsızlık, kötü ağız kokusu ve ses değişiklikleridir. Çocuklarda bu hastalığın habercisi olabilecek bazı belirtiler şunlardır; mide bulantısı, kusma, huzursuzluk ve karın ağrısıdır.

NOT:  Bu yazı bir Doktor tarafından, hastaları ve hastalık potansiyeline sahip kişileri bilgilendirmek amacıyla yazılmıştır. Herhangi bir tanı ve tedavi amacı yoktur. Yukarıda gördüğünüz şikayetlere sahipseniz Aile Hekiminize veya bir Kulak-Burun-Boğaz Doktoruna muayene olmanızda fayda var.

Leave a Reply