Peptik Ülser Nedir? Peptik Ülserin Belirtisi Nelerdir?

Peptik ülser, sindirim sisteminde üretilen asidin çeşitli nedenler sonrasında, sindirim sisteminde hasara yol açmasına verilen isimdir. Halk arasında ülser olarak bilinse de tıbbi adı Peptik ülserdir. Özellikle mide iç zarı ve on iki parmak bağırsağında (duodenum) bozulan koruyucu bariyer nedeniyle yaralar oluşur. Önlem alınmazsa ve tedavi edilmezse çok büyük problemlere yol açabilmektedir.

Oldukça sık rastlanan bir rahatsızlıktır. Toplumun %10‘u, hayatının bir döneminde Peptik ülser geçirdiği tahmin edilmektedir. Bu hastalık, erkeklerde kadınlara göre 2-3 kat daha fazla görülmektedir. Son yıllarda endoskopi gibi tanı araçlarının kullanılması ve asit engelleyici ilaçların kullanılma kolaylığı nedeniyle, hem daha iyi teşhis ediliyor hem de daha net tedavi edilebiliyor. Bu yazıda Peptik ülserin ne olduğunu, nedenlerini, belirtilerini ve daha birçok detayı bulabileceksiniz.

peptik-ulser-nedir-nedenleri-nelerdir-belirtis-nasil-ortaya-cikar-tedavi

Peptik Ülser Nedir?

Peptik ülser, bir sindirim sistemi hastalığıdır. Oldukça sık görülen bir hastalıktır. Toplumda halihazırda görülme sıklığı %1.5-2.5 kadardır. İnsanların %10’u hayatlarının herhangi bir döneminde bu hastalığa bağlı şikayetleri olmuştur.

Peptik ülserde temel neden, mide ve bağırsakları koruyan yapılarda problem yaşanması ve koruma fonksiyonunun tam olarak yerine getirilememesidir. Bu nedenle mide asitleri ve pepsin adı verilen maddeler, mide ve bağırsak duvarında doku kaybına neden olur. Olayın daha da ilerlemesiyle, yaralar meydana gelmektedir. Normalde her insanda mide asidi ve pepsin bulunmaktadır. Ancak koruma fonksiyonu düzgün çalıştığı için bir problem oluşmamaktadır. Ülserin boyutu 5 mm ile 5 cm arasında değişebilmektedir.

Özellikle midede ve bağırsağın ilk kısmı olan on iki parmak bağırsağında (duodenum) görülür. Oluşan hasar ile, bu bölgelerde doku kaybı ve yaralar ortaya çıkar. Ortaya çıkan yaralar nedeniyle, hastalarda büyük rahatsızlıklar oluşur. Mide asidi (hidroklorik asit) ve pepsin enzimi ile karışmış mide içeriği, yemek borusuna kadar çıkabilir ve bu bölgeye de zarar verebilir.

Peptik ülser, görüldüğü bölgeye göre farklı isimlendirmeler alabilir. Midede görülürse gastrik ülser, on iki parmak bağırsağında görülürse duodenal ülser olarak isimlendirilir. Tedavi edilmez ise mide ve bağırsak delinmesi gibi hayatı tehdit edecek durumlara kadar ilerleyebilir. Şikayetlerinin belirgin olması ve kolay tedavi edilebilir olması önemli bir noktadır.

Peptik ülser, özellikle erkeklerde görülmektedir. Erkeklerde görülme sıklığı kadınlara göre 2-3 kat kadar daha fazladır. Her yaş gurubunda görülebilmektedir. Özellikle 30-50 yaş grubunda daha sık rastlanmaktadır.

Peptik Ülserin Nedenleri Nelerdir?

Mide ve bağırsakta, kendilerini koruyan bariyer sistemlerinin bozulması sonucunda ortaya çıkar Peptik ülser hastalığı. Bu hastalığın ortaya çıkmasına neden olan ve ortaya çıkmasını kolaylaştıran birçok sebep bulunmaktadır. Bunlar arasındaki en önemli neden “helicobacter pylori” adı verilen bakteridir. Duodenal ülserli hastaların %95’inde, gastrik ülserli hastaların %80-90’nında bu bakteri bulunmaktadır.

Helicobacter pylori adı verilen bakterinin iki önemli etkisi vardır. Bu etkiler şunlardır; mide asidi ve pepsin salgısını arttırması, bariyer sistemlerinin üretilmesini azaltması ve bariyerin etkisini bozmasıdır. H.pylori tedavisi ile hastalık çoğunlukla geriler. Tedavi edilmeyen hastalarda, %70-80 gibi yüksek bir ihtimalle hastalık tekrar görülür.

Helicobacter pylori dışında Peptik ülser hastalığına yol açacak ve oluşmasını kolaylaştıracak birçok neden bulunmaktadır. Bu nedenler şunlardır:

~ NSAİİ grubu ağrı kesicilerin sık kullanılması (en önemli diğer neden)

~ Dengesiz ve sağlıksız beslenme

~ Sigara

~ Stres

~ Yoğun alkol tüketimi

~ Ailenin diğer bireylerinde de olması (genetik)

~ O kan grubuna sahip olmak

~ Çay, kahve ve kola gibi içecekleri sık tüketmek

~ Bol yağlı ve bol baharatlı beslenme alışkanlığı

Peptik ülser hastalığına yol açan nedenler sadece bunlarla sınırlı değildir. Daha birçok neden bu hastalığa yol açabilmektedir. Diğer nedenler şunlardır; uzun süre steroid kullanımı, aşırı tuzlu beslenme, besinleri az çiğnemek, iyi pişmemiş besinlerle beslenmek, çok fazla aç kalmak, yemek yerken çok fazla yemek, KOAH, kalp ve damar hastalıkları, hipertiroidi, karsinoid sendrom, Zollinger Ellison sendromu, uykusuzluk ve hijyensiz besinlerle beslenmek de diğer nedenlerdir.

Peptik Ülserin Belirtisi Nelerdir?

Peptik ülser nedeniyle oluşan yaralar birçok belirtiye neden olmaktadır. Ayrıca artan mide asidi ve pepsin nedeniyle de belirtiler ortaya çıkabilmektedir. Peptik ülsere bağlı olarak en sık görülen belirti, mide bölgesinde karın ağrısı ve yanma hissetmektir. Bu hastalığa bağlı görülen tüm belirtiler şunlardır:

1. Mide Bölgesinde Ağrı ve Yanma

Peptik ülser hastalığına bağlı olarak en sık görülen belirti, mide bölgesinde ağrı ve yanmadır. Mide bölgesi olarak söylediğimiz yer, karnın orta-üst bölgesidir. Bu bölge tıbbi olarak epigastrik bölge olarak tarif edilir. Artan asit ve pepsin nedeniyle, midede ve duodenum adlı bağırsak bölgesinde hasar oluşur ve yaralar ortaya çıkar. Ortaya çıkan bu yaralar, zaman geçtikçe ağrı verir ve yanıyormuş gibi hissettirir.

Ağrının kendine has özellikleri vardır. Kemirici tarza, kramp girer gibi ve sert bir ağrıdır. Ağrının şiddeti, ülser yarasının büyüklüğüne ve ortamdaki asit miktarına göre değişmektedir. Duodenal ülser, hem daha sık görülmektedir hem de daha fazla ağrılıdır.

2. Açlıkla Artan Ağrı

Peptik ülserin kendine has özelliklerinden biri budur. Ağrı açlıkla artar. Özellikle aç kalındığında ülserin  ağrısı çok daha belirginleşir. Midenin ve bağırsağın boş olduğu ve direk yarayla temas edecek mide asitleri nedeniyle oluşur bu durum.

Duodenum ülserinde, ağrının açlıkla artması daha belirgindir. Yemek yemekle de ağrı artışı olabilir, bu durum çoğunlukla gastrik ülserlerde görülür.

3. Gece veya Sabaha Doğru Artan Ağrı

Ağrının diğer bir tipik belirtisi de, gece yarısından sonra ve sabaha karşı doruk noktaya ulaşmasıdır. Mide ve bağırsağın en boş olduğu ve asitlere en fazla açık olduğu dönem bu zamanlardır. Hastaların bir kısımı, geceleri uykularından uyanmak zorunda kalır. Özellikle sabahın erken saatlerinde ve kahvaltı öncesi ağrı görülmesi de Peptik ülserin belirtisi olabilir.

4. Şişkinlik ve Gaz

Peptik ülser ve gastrit gibi hastalıklara yol açan helicobacter pylori adlı bakterinin bir diğer etkisi de, gaz şikayetine sebep olmasıdır. Bu hastalarda gaz artışı ve bu nedenle şişkinlik görülebilir. Ayrıca geğirme de sık sık görülebilir.

5. Bulantı

Hastalarda, yaşanan mide-bağırsak problemi nedeniyle bulantı hissi görülür. Sindirim sitemi rahatsızlıklarının birçoğunda görülen ortak belirtidir. Hastalar kusmakla rahatlayabilir.

6. Kilo Kaybı

Peptik ülserli hastalar, hastalığının etkisiyle ortaya çıkan birçok belirti nedeniyle yemek yemek istemezler. Sık sık bulantılarının olması, ara ara yemek yemekle artan ağrıları, gaz ve şişkinlikleri başlıca nedenlerdir. Yemek yemeye pek sıcak bakmayan hastalar, bu durum sonucunda kilo vermeye başlarlar.

7. Diğer Belirtiler

Peptik ülser nedeniyle ortaya çıkan belirtiler sadece bunlarla sınırlı değildir. Ayrıca; iştahsızlık, kusma ile rahatlama, hazımsızlık, sık sık acıkma, bahar mevsiminde daha sık ortaya çıkan ağrı, yenilen yiyecek ve içeceklerin tekrar ağza gelmesi, bazen göğüs bölgesinde ortaya çıkan yanma (retrosternal yanma), tükürük salgısında artma ve kabızlık da diğer belirtilerdir.

NOT:  Bu yazı bir Doktor tarafından, hastaları ve hastalık potansiyeline sahip kişileri bilgilendirmek amacıyla yazılmıştır. Herhangi bir tanı ve tedavi amacı yoktur. Yukarıda gördüğünüz şikayetlere sahipseniz bir Dahiliye veya Gastroenteroloji Doktoruna muayene olmanızda fayda var.

Leave a Reply