Ektopik Gebelik Nedir? Dış Gebeliğin Belirtisi Nelerdir?

Ektopik gebelik, gebelik kesesinin rahim içinde değil de, gebeliğe uygun olmayan başka bir yere yerleşmesidir. Döllenen yumurta, 5 gün sonra rahim içine gelir ve gebelik boyunca da rahim içinde gelişir. Ektopik gebelikte ise, döllenen yumurta, rahim içine gelemez ve uygun yerlere yerleşemez.

Ektopik gebelik, halk arasında dış gebelik olarak da bilinir. En sık fallop tüplerinin ampulla denen bölümüne yerleşir ve burada gelişir. Gebeliğin ilk 3 ayı içerisinde anne ölümlerine yol açan en önemli nedendir. Tüm gebeliklerin %1‘i Ektopik gebeliktir.

Başlangıç döneminde normal gebelik ile aynı şekilde ilerler. Zamanın ilerlemesiyle beraber, fallop tüplerinde yerleşmiş olan gebelik kesesi büyümeye başlar ve çok şiddetli belirtiler ile kendini gösterir. Önemli bir tıbbi acildir ve bazen acil müdahale gerektirmektedir. Tanısı ve tedavisinin gecikmesi anne ölümüne neden olabilir. Ektopik gebeliğin ne olduğunu, nedenlerini, belirtilerini ve diğer birçok detayı bu yazıda bulabileceksiniz.

ektopik-gebelik-dis-nedir-nedenleri-nelerdir-nasil-olusur-belirtileri

Ektopik (Dış) Gebelik Nedir?

Ektopik gebelik, sperm ve yumurta hücresinin birleşmesiyle oluşan embriyo (dölenmiş yumurta) adlı yapının, rahim içine değil de başka bir yere yerleşmesine verilen addır. Sperm ve yumurta hücreleri tüplerde (fallop tüpleri) birleşir ve zigot adı verilen hücreyi oluşturur. Zigot hücresi bölünmeye başlar. İlk bölünmesini 20 saat sonra tamamlar. İçinde birden fazla hücre olan yapıya embriyo denir.

Embriyo içerisindeki hücreler bir taraftan bölünürken, embriyo da rahime doğru ilerler. Bu ilerleyiş 5 gün sürer ve gebelik kesesi rahimin içine yerleşir. Rahim içine yerleşen gebelik kesesindeki hücreler çoğalmaya ve gelişmeye devam eder. Dokuz ayın sonunda bir bebek ortaya çıkar. Bu normal bir gebeliğin tarifiydi.

Ektopik gebelikte ise süreç bu şekilde işlemez. Tüpün içerisinde birleşen sperm ve yumurta, sonrasında embriyo adı verilen ilk insan taslağına dönüşür. Embriyonun rahim içine ilerlemesi gerekirken, ilerleme olmaz ve gebelik kesesi tüpler içinde büyümeye başlar. Bu sağlıklı bir gebelik değildir.

Tüm gebeliklerin %1’i Ektopik gebeliktir. Dünyadaki en önemli önceliklerden biri olan anne sağlığını tehdit eder bu durum. İlk 3 ay içindeki anne ölümlerinin en sık nedeni Ektopik gebeliktir.

Dış gebeliğin ilaçla tedavisi mevcuttur ve sonuç alınmaktadır. İlerleyen aşamalarda cerrahi tedavilere neden olmaktadır.

Ektopik (Dış) Gebelik Nasıl Oluşur?

Önceki maddede kısaca nasıl oluştuğundan bahsettim. Sperm ve yumurta birleşerek zigot adı verilen hücreyi oluşturur. Zigot hücresi bölünmeye başlar ve embriyo adı verilen taslağı oluşturur. Embriyo zamanla rahim içine doğru göç etmeye başlar. İşte Ektopik gebeliğin oluşması burada başlar.

Göç etmesi geren embriyo hücresi göç edemez. Fallop tüpleri adı verilen yerde büyümeye başlar. Bu tüpler çok dardır ve embriyonun büyümesine uygun değildir. Büyüyen embriyo nedeniyle şiddetli belirtiler ortaya çıkar ve daha da ilerlemesi durumunda tüpleri yırtarak iç kanamaya kadar yol açabilir. Ektopik gebelik ya da daha çok bilinen haliyle dış gebelik, anne hayatını tehdit edebilir.

Dış gebelikler %90-95 ihtimalle fallop tüplerinde oluşur. Ancak bu bölge dışında görüldüğü bazı yerler daha vardır. Bunlar; yumurtalıklarda (tuba uterina), karın içinde, rahmin boyun bölgesinde ve sezaryen kesisi bölgesinde de olabilir.

Ektopik Gebeliğin Nedenleri Nelerdir?

Ektopik gebeliğe yol açan birçok faktör bulunmaktadır. Oluşan embriyo yapısının rahim içerisine ilerlemesi bazı nedenler ile engellenir. Bu nedenler bazen çok net iken, çoğu zaman dış gebeliğe yol açan neden çok belirgin değildir. Dış gebeliğe yol açan nedenler şunlardır;

~ Daha önce Ektopik gebelik geçirmiş olmak

~ Fallop tüplerinden enfeksiyon varlığı

~ Daha önce karın içi enfeksiyonlar geçirmiş olmak

~ Geçirilmiş tüp içi cerrahiler

~ Yumulıklarda veya tüplerde bulunan anatomik bozukluklar

~ Rahim içi araç kullanırken gebe kalmak

~ Bazı doğum kontrol hapları

Bu nedenler Ektopik gebeli oluşumuna neden olabilmektedir. Bu nedenlerin yanında, Ektopik gebelik riskini arttıran bazı faktörler bulunmaktadır. Bu risk faktörleri şunlardır; anne yaşının ilerlemiş olması, daha önce birden fazla kez kürtaj hikayesinin olması, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar, sigara kullanmak, endometriozis hastalığı, doğurganlık ilaçları kullanmak, annenin kısırlık tedavisi görmesi, annenin tüp bebek tedavisi görüyor olması, tüp bağlama işleminin başarısız olması, tüp bağlama işleminin geri düzeltilmesi ve bazı hormonla faktörler Ektopik gebelik gelişimin riskini arttırmaktadır.

Ektopik Gebeliğin Belirtisi Nelerdir?

Ektopik gebelik nedeniyle ortaya birçok belirti çıkmaktadır. Bu belirtilerin karışabileceği onlarca hastalık vardır. Karın içindeki organların birçok hastalığı vardır ve birçoğu birbirini taklit eder. Gebelik şüphesi ile beraber karın ağrısının olması Ektopik gebeliği düşündürmelidir. Dış gebelik nedeniyle ortaya çıkan belirtiler şunlardır:

1. Gebelik Bulguları

Dış gebelik de bir gebeliktir. Ancak bu gebelik ile ortaya bir bebeğin çıkması beklenmez. Dış gebeliğin başlangıcında da normal gebelik bulguları görülür. Adet (menstrüasyon) döneminin gecikmesi, memelerde hassaslaşma, meme ucu renginin koyulaşması, mide bulantısı ve kusma, baş dönmeleri, halsizlik ve şişkinlik gibi belirtiler gebelik nedeniyle oluşmuş olabilir. Bu belirtiler normal gebeliklerde olduğu gibi dış gebelikte de olur.

2. Karın Ağrısı

Büyümeye başlayan embriyo, tüpleri germeye başlar ve zamanla ağrı oluşturur. Tüpler oldukça küçük ve ince yapılardır. Embriyo büyüdükçe tüp gerilir. Gerilen tüpte ağrı ortaya çıkar. Zaman geçtikçe inanılmaz şiddetli bir ağrı oluşabilir.

3. Karın Ağrısının Tek Taraflı Olması

Gebeliğin oluşması için yumurtalıkların birinden yumurta atılması gerekir. Bu yumurta tüplerde iken sperm ile birleşir ve döllenme işlemi tamamlanır. Ektopik gebelikte, birleşen bu yapının rahime göçü olmaz ve tüplerde kalır. Her iki tüpte değil, tek bir tüpte olur bu durum. Bu yüzden ağrı belirtisi ortaya çıktığında, tek taraflı olarak görülür.

4. Kasıklarda, Boyunda veya Omuzlarda Ağrı Olması

Bu belirti aslında tüm gebelerde görülmez. Şiddetli karın ağrısı yaşayan hastaların kasık bölgesinde, boyunda veya omuzlarda sebepsiz bir ağrı vardır. Bu durumun neden oluştuğu tam olarak açıklanamamıştır. Sinir sisteminin karmaşık bir yapısı vardır ve bu durum nedeniyle bazen ağrının çıktığı yer farklı olsa da belirti verdiği yer daha farklıdır.

5. Vajinal Kanama

Gebelikte ve adet döngüsünde de kanamalar görülür. Ancak Ektopik gebelik nedeniyle görülen vajinal kanama daha farklıdır. Dış gebelikte görülen kanama sürekli değildir, kanamalar sık sık durur. Kanamanın rengi daha açıktır ancak daha koyu renkli de olabilir. Hastalar bu kanamayı adet kanaması sanabilir.

6. İshal 

Hem gebeliğe hem de Ektopik gebeliğe bağlı olarak ishal oluşabilir. Karın içinde yaşanan bir problem vardır ve vücudun bu duruma farklı şekillerde tepkisi görülür.

7. Diğer Belirtiler

Ektopik gebelik nedeniyle oluşan belirtiler sadece bunlarla sınırlı değildir. Gebelik şüphesi ve karın ağrısı olması en önemli belirtilerdir. Ektopik gebeliğe bağlı olarak görülen diğer belirtiler şunlardır; bağırsak ağrıları, idrar yaparken karın ağrısı oluşması, dışkılarken karın ağrısının oluşması, kusma, baş dönmesi, bayılma ve nabızda düzensizlik de diğer belirtilerdir.

Özet:  Bu yazı bir Doktor tarafından, hastaları ve hastalık potansiyeline sahip kişileri bilgilendirmek amacıyla yazılmıştır. Herhangi bir tanı ve tedavi amacı yoktur. Yukarıda gördüğünüz şikayetlere sahipseniz, acil durum olabileceğinden dolayı Acil Servise başvurmalısınız. Şayet olay yavaş seyrediyorsa bir Kadın Doğum ve Hastalıkları Doktoruna muayene olmanızda fayda var.

Leave a Reply