Diyabetik Ketoasidoz Nedir? DKA Belirtisi Nelerdir?

Diyabetik Ketoasidoz (DKA), özellikle çocukluk çağında görülen diyabet türü olan Tip 1 Diyabetin en sık görülen komplikasyonudur. Diğer bir diyabet türü olan Tip 2 Diyabette de görülür. Diyabetik Ketoasidozu bu kadar önemli kılan neden, ilerleyen durumlarda hayatı tehdit edebilmesidir. Çok hızlı bir şekilde tedavisi yapılması gerekmekte, tedavisi yapılmadığı takdirde koma ve ölüme kadar gidebilmektedir.

Bu hastalıkta, insülinin yüksek derecede azalması ve insülin karşıtı hormonların (glukagon, adrenalin, GH vb.) salınımının artması nedeni ile gelişir. Kandaki şeker miktarı çok yükselir ve keton asitlerinin artması ile beraber hayatı tehdit edecek bazı nedenlere yol açar. Bu yazıda Diyabetik Ketoasidozun ne olduğunu, nedenlerini ve belirtilerini anlatmaya çalışacağım.

diyabetik-ketoasidoz-nedir-nedenleri-nelerdir-belirtisi-tedavisi

Diyabetik Ketoasidoz Nedir?

Diyabetli hastalarda bazı nedenler sonucunda oluşan bir komplikasyondur. Yani Diyabetik Ketoasidoz başlı başına bir hastalık değildir. Altta yatan nedenler sonrasında oluşan bir durumdur.

Özellikle Tip 1 Diyabetli hastalarda görülmektedir ve bu hastaların %15-67‘si gelişen bu durum nedeniyle tanı almaktadır. Diyabet tanısı alan hastaların %1-10’nunda bir yıl içinde Diyabetik Ketoasidoz atağı görülmektedir. Şimdi Diyabetik Ketoasidozun ne olduğunu daha detaylı açıklamaya çalışayım.

İnsülin hormonu kandaki şekeri hücre içine geçmesini sağlayan hormondur. Bu sayede hücreler enerji kaynağı olan şekeri almış olur. Diyabette, insülin hormonu ya azalmıştır ya da hücrelere etkisinde problem vardır. Bu yüzden şekeri hücre içine sokmak zorlaşır.

Keton, vücuttaki enerji kaynaklarından biridir. Yağların ve proteinlerin parçalanması sonucunda oluşur. Bu enerji üretme yolu, yeterince insülin olmadığı için şeker alamayan hücrelerin seçtiği bir yoldur. Şeker bulamayan hücreler, yağı ve proteini enerji kaynağı olarak parçalamaya başlar.

Yağın ve proteinin enerji kaynağı olarak kullanılması sonucunda, ortaya keton cisimleri çıkar. Keton cisimleri ilk olarak kanda görülür. Miktarı arttıkça idrarda da görülmeye başlanır. Fazla miktarda keton oluşumu sonucunda vücuttaki hassas yapıda aksama oluşur ve tehlikeli bir durum olan Diyabetik Ketoasidoz (DKA) ortaya çıkar.

Diyabetik Ketoasidozun gelişiminde, insülin hormonlarının azalması ve insülin karşıtı hormonların (glukagon, adrenalin, GH vb.) artması temel sebeptir.

Diyabetik Ketoasidozun Nedenleri Nelerdir?

Yukarıdaki bölümlerde Diyabetik Ketoasidozun nasıl oluştuğunu kısaca anlattım. Yetersiz insülin üretimi ve insülin karşıtı hormonlar nedeniyle gelişir. Diyabetik Ketoasidoz tablosuna yol açan asıl neden bu olsa da, daha birçok neden sonucunda oluşabilmektedir. Bu nedenler şunlardır:

~ Gün içindeki insülin enjeksiyonlarının atlanması veya unutulması

~ İnsülin pompası kateterinin tıkanması veya bağlantısının kesilmesi

~ Şeker hastalığı nedeniyle içilen ialçların atlanması veya unutulması

~ Enfeksiyon geçirmek

~ Hipertiroidi

~ Bazı ilaçlar (steroidler, tiazider, antipsikotikler vs.)

~ Pankreatit

~ Ameliyat geçirmek

~ Hamilelik

Diyabetik Ketoasidoza neden olacak durumlar bunlarla sınırlı değildir. Ayrıca; uyuşturucu madde kullanımı (kokain vb.), sıcak çarpması, kalp krizi, taşikardi, yanık, beyin kanaması geçirmek, büyük travma geçirmek, akciğer embolisi, mide ve bağırsak kanaması gibi nedenlerle de oluşabilir.

Yukarıda saydığımız maddelerin çoğu insülin karşıtı hormonların etkisi nedeniyle oluşmaktadır. Bazı hastalarda, Diyabetik Ketoasidozun neden oluştuğu belirlenemeyebilir.

Diyabetik Ketoasidozun Belirtisi Nelerdir?

Diyabetik Ketoasidoz nedeniyle kanda artan ve idrara çıkan keton asitleri nedeniyle birçok belirti ortaya çıkar. Bu belirtilerin bazıları durumun acil olduğunu göstermektedir. Diyabetik Ketoasidozda  görülen belirtiler şunlardır:

1. Diyabete Ait Belirtiler

Diyabetik Ketoasidoz bir diyabet komplikasyonudur. Bu yüzden Diyabete ait belirtilerin birçoğu burada da görülür. Diyabete bağlı belirtiler şunlardır;

Aşırı Susama: Diyabetik Ketoasidozda da, hastalarda aşırı susama hissi vardır. Kanda artan şeker ve keton asitleri nedeniyle vücut durumu dengelemeye çalışır. Bu yüzden hastalarda belirgin bir susama hissi gelişir.

Çok Sıvı Alma: Aşırı susama hissinin oluşması ve çok fazla sıvı kaybedilmesi nedeniyle hastalar bol sıvı alır.

Sık Sık İdrara Çıkma: Çok susayan ve yoğun su alan hastalarda idrara çıkma sayısı ve idrar miktarı artar. Hem fazla şekerin hem de keton asitlerinin vücuttan atılma şekillerinden biri idrarla atmadır. Bu yüzden hasta fazla sıvı atar, bunu karşılamak için fazla sıvı alır. Bu durum kısır döngü şeklinde devam eder.

Bu belirtiler Diyabetin belirtilerinden sadece bazılarıdır. Aşağıda yazacağım belirtilerin bazıları da Diyabette görülmektedir, bunları daha detaylı açıklayacağım için bu maddede yazmadım. Diğer pek çok belirti için de, Diyabet yazımıza bakabilirsiniz.

2. Bulantı ve Kusma

Diyabetik Ketoasidozun en önemli belirtilerinden biridir. Kanda artan keton asitleri nedeniyle kandaki hassas sistem bozulur ve asidik bir yapı olur. Bu nedenle olaşan tablonun ilerlemesiyle beraber hastalarda bulantı ve kusma görülür.

3. İştahsızlık

Diyabetli hastalarda iştah artışına sık sık rastlanmaktadır. Ancak Diyabetik Ketoasidozda tam tersine bir iştahsızlık hali hakimdir. Hastada derinleşen asidoz tablosu nedeniyle hastaların yiyeceklere karşı ilgisi azalır.

4. Karın Ağrısı ve Karında Hassasiyet

Diyabetik Ketoasidoz nedeniyle görülen bir diğer belirtidir. Bu hastalıkta görülen diğer belirtiler ile beraber olması, olayın ciddi derecelere doğru gittiğini haber vermektedir.

5. Kalp Atımında Artış

Görülen bir diğer belirti de taşikardi olarak belirtilen bu durumdur. Hastaların kanında asidik bir tablo oluşur ve kalp – akciğer bu durumu dengelemek için çabalamaya başlar. Ayrıca kalp atımının artmasının diğer bir nedeni de, vücuda yeterli oksijen ulaştırmak içindir.

6. Nefes Alış-Verişinde Artma

Keton asitleri nedeniyle kanda bozulan dengeyi düzeltmek için kalp ve akciğerin bir çabası vardır. Vücutta oluşan oksijen açığını kapatmak ve fazla asitleri atmak için nefes alış verişi hızlanır.

7. Nefeste Keton Kokusu

Diyabetik Ketoasidoz nedeniyle oluşan bir diğer belirti de nefeste keton kokusudur. Kanda artan keton miktarıyla beraber bu belirtiye rastlanabilmektedir. Keton kokusu, çürümüş meyve kokusuna (çürük elma kokusu) benzemektedir.

8. Bilinç Değişiklikleri

Diyabetik Ketoasidoz önemli bir tıbbi durumdur. Hastalığın ileri aşamalarında kandaki hassas denge iyice bozulur. Vücut bunu ne kadar düzeltmeye çalışsa da, bir yerden sonra başarılı olamaz. Hastaların kanında ileri düzeye ulaşan keton asitleri nedeniyle, kanın dengesi iyice bozulur. Beyine ve çeşitli organlara besin ve oksijen desteği sağlanamaz. Bunun sonucunda hastada bilinç değişiklikleri görülür.

Tablonun daha ilerlemesiyle beraber hastada koma hali oluşabilir. Bu durum hayatı tehdit eder ve Doktor müdahalesi gerektirmektedir.

9. Diğer Belirtiler

Hastalarda görülen belirtiler bunlarla sınırlı değildir. Görülen diğer belirtiler şunlardır; derin derin nefes almayı ifade eden kussmaul solunumu, vücut sıcaklığında başlangıçta artış, tablonun ilerlemesiyle vücut sıcaklığında düşüş, yorgunluk, terlemede azalma, halsizlik, ateş ve bulanık görme de diğer belirtilerdir.

Özet: Bu yazı bir Doktor tarafından, hastaları ve hastalık potansiyeline sahip kişileri bilgilendirmek amacıyla yazılmıştır. Herhangi bir tanı ve tedavi amacı yoktur. Yukarıda gördüğünüz şikayetlere sahipseniz, acil durum olabileceğinden dolayı Acil Servise başvurmalısınız. Şayet olay yavaş seyrediyorsa Dahiliye (erişkin hastaysa) veya Pediatri (çocuk hastaysa) Doktoruna muayene olmanızda fayda var.

Leave a Reply