Bronşektazi Nedir? Bronşektazinin Belirtisi Nelerdir?

Bronşektazi, akciğerlerde bulunan bronş adlı hava yollarının, bazı nedenler sonrasında kalıcı olarak genişleyip işlevsiz hale gelmesine verilen isimdir. Bu hastalık doğuştan gelen bir anatomik bozukluk olabileceği gibi, sonradan oluşan bir durum da olabilir. Bronş adlı hava yolunun, geri dönüşü olmayacak şekilde genişlediği görülür ve akciğerlerin o bölümü işlevsiz hale gelir.

Bronşektazi, hemen bulgu veren hastalıklardan değildir. Zaman içinde hasar artar, hastalarda öksürük ve kronik balgam çıkarımı görülür. Yapılan tahlil ve tetkikler sonucunda, akciğerlerin bazı bölümlerinin kalıcı olarak genişlediği ve işlevsiz hale geldiği görülür.

Bronş genişlemeleri, akciğerin farklı bölgelerinde görülebilmektedir. Bronşların çeşitli şekillerde genişlediği ve bronş yapısının değiştiği görülür. Bu yazıda Bronşektazinin ne olduğunu, nedenlerini, belirtilerini ve diğer pek çok detayı bulabileceksiniz.

bronsektazi-nedir-nedenleri-nelerdir-belirtisi-tedavisi

Bronş Nedir?

Bronşektazi adlı hastalığı daha iyi anlatabilmek için, öncelikle sizlere bronş adlı yapılardan bahsetmeliyim. Bronşlar, soluk borusunun (trakea) ikiye ayrılması ile başlayan ve akciğerlerin iç kısımlarına kadar ilerleye hava yollarıdır.

Akciğerlerimizde birçok bronş bulunmaktadır. Bronşların akciğer içine ilerlemesi ile daha küçük bronşlara ayrılır. Bunlara bronşcuk (bronchulus) adı verilir. Bronşcuklar da ilerleyerek alveollere ulaşır. Alveoller (hava kesecikleri) akciğerde hava değişiminin yapıldığı keseciklerdir ve çok önemli yapılardır.

Soluk borusundan gelen hava bronşlara geçer, bronşlardan bronşcuklara, bronşcuklardan ise alveol adı verilen hava keseciklerine geçer. Bronş yapısının bozulması ile Bronşektazi adı verilen hastalık ortaya çıkar.

Bronşektazi Nedir?

Bronşektazi, küçük bronş dallarının kalıcı genişlemesine verilen isimdir. Bronşların esnek bir yapısı vardır. Bu sayede negatif ve pozitif basınç oluşumuna yardımcı olur ve hava giriş çıkışında etkilidir. Bronşektazi hastalığında, bronş duvarının esnekliği bozulur. Böylece bronşlar sürekli açık kalır.

Bronşların kalıcı olarak genişlediği bu hastalık, başlangıç döneminde belirti vermez. Birçok bronş ağının bozulması ve hava giriş çıkışının sekteye uğraması ile beraber belirti vermeye başlar. Hastaların akciğerlerinin bir bölümünde, hava alışverişinin olmadığı görülür. Yani, kalıcı bronş genişlemelerinin olduğu alanlarda akciğerlerin fonksiyonları kaybolmuştur.

Genişleyen bronşlar nedeniyle akciğer enfeksiyonlarının sıklığı artar. Hava giriş çıkışının kontrol edilmemesi ve akciğer savunmasının bozulması ile zararlı etkenler akciğer içine kadar ilerler. Bronşit, pnömoni gibi ağır akciğer enfeksiyonlarının sıklığı artar.

Bu enfeksiyonlar Bronşektazinin oluşumunu arttırır. Bronşektazi nedeniyle oluşan kalıcı bronş genişlemeleri de, akciğer enfeksiyonlarının oluşumuna neden olur. Burada bir kısır döngü vardır. Kalıcı bir hastalık olan Bronşektazinin, ağır akciğer enfeksiyonları nedeniyle ilerlediği ve derin solunum yetmezliğine yol açabildiği bilinmektedir.

Bronşektazi her yaş grubunda görülebilmektedir. Bazı bebeklerde doğuştan gelen anatomik bozukluklar nedeniyle oluşmaktadır. Sonradan sebep olan birçok  neden ile de oluşabilmektedir. Genellikle sol akciğerde görülür. Kadın ve erkeklerde görülme ihtimali birbirine yakındır. Ülkemizde, erkeklerde daha sık olarak görülmektedir.

Bronşektazi Tipleri Nelerdir?

Bu hastalık, 1819 yılında ilk kez tanımlanmıştır. Hastalığı tanımlayan René Laënnec adlı hekim, kalıcı bronş genişlemelerinin olduğunu ve hava alışverişinin bozulduğunu farkeder. Bronş ağacının daha alt ve küçük yapılarında bozulmalar olduğunu görür. Daha sonra yapılan araştırmalar ile Bronşektazinin 3 tipi olduğu görülür. Hafiften ağıra doğru Bronşektazi tipleri şunlardır;

Silendirik tip: Bronş çapının enine doğru genişlediği Bronşektazi tipidir. Basitçe, genişleyen bronşlardır.

Varriköz tip: Bronşlar hem genişlemiş hem de düzensiz hale gelmiştir. Düzensiz bir yapı vardır.

Kistik tip: Bronşlar, tüm özelliklerini kaybetmiştir ve geniş, yuvarlar bir kist haline gelmiştir.

Bronşektazinin alt tipleri tek tek görülebileceği gibi, aynı anda ikisi veya hepsi de görülebilir. Genellikle bir arada görülür bu tipler. Silendirik olarak başlayan genişlemeler zamanlar diğer tiplere dönüşür.

Bronşektazinin Nedenleri Nelerdir?

Bronşektazi hastalığında görülen bronş genişlemelerine yol açabilecek birçok neden bulunmaktadır. Bazı hastalarda bu durum doğuştan gelen bir anatomik bozukluk şeklindedir. Birçok hastada ise, altta yatan birçok neden ile bronş genişlemeleri oluşur ve akciğer fonksiyonları bozulmaya başlar. Bronşektaziye yol açan nedenler şunlardır;

~ Doğuştan gelen anatomik akciğer bozuklukları

~ Kronik akciğer hastalıkları (KOAH vs)

~ Geçirilmiş akciğer enfeksiyonları (bronşit, pnömoni)

~ Bazı virüsler (adenovirüs, herpesvirüs vs)

~ Bazı mantarlar (aspergillus vs)

~ Bazı bakteriler (mycoplazma pneumoniae vs)

~ Kistik fibrozis hastalığı

~ Tıkayıcı akciğer tümörleri

~ Akciğere yabancı cisim kaçması

Bronşektaziye yol açan bazı nedenler bunlardır ancak diğer bazı nedenler daha bulunmaktadır. Diğer nedenler; kızamık, tüberküloz (verem), boğmaca, primer silyer diskinezi, orta lob sendromu, immün sistemi baskılayan hastalıklar (AIDS vs), kimyasal inhalasyon maddelerine maruz kalma, bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar, immün sistem bozuklukları ve kontrol edilemeyen astım atakları da Bronşektaziye neden olabilmektedir.

Bronşektazinin Belirtisi Nelerdir?

Bronşektazi, başlangıcı ile beraber belirti vermez. Hastalık ilerledikçe ve bronş yapısındaki bozukluklar fazlalaşınca belirti vermeye başlar. Genişleyen bronş yapıları nedeniyle sık sık enfeksiyonlar görülür. Bronşektaziye bağlı olarak görülen tüm belirtiler şunlardır:

1. Balgam

Genişleyen bronş yapıları içinde mukus (balgam) salgısı artar. Ancak, bu mukusun dışarı atılması oldukça güçtür ve akciğer içinde kalma eğilimindedir. Mukusun fazlalığı ve atılamaması nedeniyle akciğer içine gelen zararlı etkenler, birçok hastalığa yol açar.

Bronşektazi hastalarında görülen balgam oldukça fazladır. Atılan balgam miktarı bazı günlerde bir su bardağı kadar olabilmektedir.

2. Öksürük

Bozulan akciğer bölümleri nedeniyle ve ortaya çıkan pek çok enfeksiyona bağlı olarak öksürük görülür. Öksürük, balgamın atılmasına yardımcı olmaktadır. Öksürük ve balgam, bu hastalığın en sık görülen iki belirtisidir.

3. Kanlı Balgam

Bronşektaziye bağlı olarak görülen en korkutucu belirtilerden biridir. Balgam içinde, çizgi şeklinde veya bulanmış şekilde kan olabilir. Yapısı bozulan bronş duvarı dayanıksız hale gelir ve öksürük gibi şiddetli bir travma nedeniyle kanayabilir. Bu yüzden, atılan balgamla beraber veya öksürükle beraber ağızdan kan geldiği görülebilir.

Bronşektazide kanlı balgam görülmesi, genellikle hastalığın ilerlediği aşamalarda olmaktadır. Tüm akciğer hastalıkları arasında en fazla ağızdan kan gelme şikayetine yol açan hastalık Bronşektazidir.

4. Nefes Darlığı

Yazının önceki bölümlerinde Bronşektazi hastalığının adım adım oluşumunu anlattım. Genişleyen ve işlevsiz hale gelen bronş yapılarından bahsettim. Bozulan bu bölümlerde, akciğerdeki hava alışverişi olmaz ve bu bölümler işlevsiz hale gelir.

Bronşektazik alanların miktarı iyice artınca, akciğerin işlevsel bölümlerinin miktarı oldukça azalmış olur. Bu nedenle kronik nefes darlığı ortaya çıkar. Hastalık ilerledikçe nefes darlığı derinleşmeye başlar.

5. Sık Sık Akciğer Enfeksiyonlarına Yakalanmak

Genişleyen bronş yapılarında, mukus salgısı artar ve bu mukusun atılması oldukça güçtür. Ayrıca bronşların bozulduğu bu alanlarda, içeriye giren zararlı etkenlerin atılması ve öldürülmesi de oldukça güçtür. Tüm bu etkenlerin birleşimi ile, Bronşektazi hastalarında sık sık akciğer enfeksiyonları görülür.

Aslında hastayı hastaneye getiren şikayetler bronşit ve pnömoni gibi hastalıklardır. Bu hastalıklar sık sık görüldüğünde akla Bronşektazi gelmelidir. Bronşektazi hastalarında, sık sık akciğer enfeksiyonları görülür, sık görülen akciğer enfeksiyonları ise bronş yapısının bozulmasını arttırır ve bu hastalığı daha da ilerletir. Burada hem sebep hem de sonucun olduğu görülmektedir.

6. Diğer Belirtiler

Bronşektazi hastalığında görülen en sık belirtiler, öksürük ve kronik balgamdır. Bu iki belirti, aslında birçok akciğer hastalığında görülür. Bu belirtilerin ve akciğer enfeksiyonlarının sık sık görülmesi akla Bronşektaziyi getirmelidir. Bronşektazide görülen diğer belirtiler ise şunlardır; ateş, halsizlik, hırıltılı solunum, kronik yorgunluk, iştahsızlık ve kilo kaybı, geçmeyen ağız kokusu, çocuklarda büyüme ve gelişme geriliği de bu hastalığa bağlı olarak ortaya çıkan belirtilerdir.

NOT:  Bu yazı bir Doktor tarafından, hastaları ve hastalık potansiyeline sahip kişileri bilgilendirmek amacıyla yazılmıştır. Herhangi bir tanı ve tedavi amacı yoktur. Yukarıda gördüğünüz şikayetlere sahipseniz bir Göğüs Hastalıkları Doktoruna muayene olmanızda fayda var.

Leave a Reply