Alerjik Astım Nedir? Alerjik Astımın Belirtisi Nelerdir?

Alerjik astım, çeşitli nedenler sonucunda meydana gelen aşırı duyarlılık reaksiyonudur. Çeşitli kimyasallar, alerjenler ve mikroplara maruz kalındığında oluşur. Tüm vücutta ve özellikle solunum yollarında reaksiyon görülür. Alerjik astıma yol açan nedenler ile karşılaşılınca, solunum yollarında iltihaplı reaksiyonlar gözlenir. Bu reaksiyonlar sonrasında solunum yolları daralır ve nefes darlığı oluşur.

Alerjik astım, astım hastalığının bir alt tipidir ve en sık karşılaşılan halidir. Astım hastalığının %80 kadarı alerjik nedenlerle oluşmaktadır. Alerjenlerle karşılaşan hastalarda, astım atağı tetiklenir ve bir dizi belirti ortaya çıkar. Atakların sıklığı ve düzeni hastadan hastaya değişmektedir. Alerjik astımın tedavisi mümkündür ve bu sayede ataklar kontrol altında tutulabilmektedir.

Alerjik astım, oldukça sık görülen bir rahatsızlıktır. Dünya üzerinde 300 milyon kadar astım hastasının olduğu tahmin edilmektedir. Erişkin yaşlarda %5-7 oranında görülürken, çocuklarda %13-15 oranında görülmektedir. Bu verilere bakıldığında astımın oldukça sık karşılaşılan bir hastalık olduğu görülmektedir. Alerjik astımın ne olduğu, nedenleri, belirtileri gibi birçok detaya bu yazı ile ulaşabilirsiniz.

alerjik-astim-nedir-nedenleri-nelerdir-kimlerde-gorulur-astim-atagi-krizi

Alerjik Astım Nedir?

Alerjik astım, astım hastalığının en sık görülen türüdür. Tüm astım hastalığının %80‘ninin alerjik nedenlerden kaynaklandığı düşünülmektedir. Alerjik astımın etkileri, tüm vücutta görülebileceği gibi çoğunlukla solunum yolları etkilenir. Alerjik nedenlerle oluşan astım atağı esnasında solunum yolları daralır.

Alerjik astım nedeniyle ortaya çıkan birçok belirti vardır. Bu belirtilerden en önemlisi ve hastanın yaşamını en çok tehdit eden durum, nefes alma zorluğudur. Daralan solunum yolları nedeniyle, soluk alışverişi zorlu hale gelir. Hava yollarının daralması her zaman görülmez, hastalar ataklar arsasında normal yaşamlarına devam ederler.

Bu hastalık, mikrobik nedenlere (bakteri, virüs vs) bağlı olmayan iltihabi akciğer hastalığıdır. Akciğerlere hava ulaştıran bronş adlı yollarda ödem gelişir. Bu ödem neticesinde hava yolları daralır. Daralan hava yolları ile beraber nefes darlığı, öksürük, göğüste daralma gibi belirtiler ortaya çıkar.

Dünya üzerinde 300 milyon kadar astım hastasının var olduğu tahmin edilmektedir. Bu hastaların büyük çoğunluğu alerjik astımdır. Genellikle çocukluk çağında görülmeye başlanır. Çocuklara görülme sıklığı %13-15 iken, erişkinlerde görülme sıklığı %5-7 kadardır.

Yaşam kalitesini olumsuz etkileyen Alerjik astımda, tetikleyici nedenlerden uzak kalmak gerekmektedir. Verilen ilaçların düzgün kullanılması ve kontrollere dikkatli bir şekilde edilmesiyle, hastalık kolay bir şekilde kontrol altına alınır. Böylece hem ataklar önlenir hem de solunum yetmezliğine kadar ilerleyebilecek hastalık tablosundan korunulmuş olunur.

Alerjik Astım Atağı Nasıl Oluşur?

Alerjik astım hastalarında bazı duyarlılıklar vardır. Hastaların solunum yolları çevresel etkenlere karşı oldukça duyarlıdır. Duyarlı olan yapı, hava yollarını döşeyen mukoza adlı yapıdır. Mukoza adlı yapının bazı maddelere karşı duyarlılığı vardır ve bu maddelerle temas edince reaksiyon gösterir. Mukozada şişme, ödem ve iltihaplanma meydana gelir.

Mukozada ödem varken, diğer taraftan mukoza çevresindeki kaslarda kasılma görülür. Böylece hava yolları daha da daralır ve nefes alışverişi esnasında akciğerlere daha az hava ulaşır. Nefes darlığıyla beraber, hırıltı ve göğüste sıkışma da görülür.

Mukozanın şişmesi ve çevresindeki kasların kasılması, daha da ilerleyebilir ve Alerjik astım atağının daha ağır seyretmesine ve kriz halini almasına neden olabilir.

Alerjik Astımın Nedenleri Nelerdir?

Alerjik astımın nasıl oluştuğu hakkında yeterli bilgimiz bulunsa da, bazı hastalarda neden görüldüğü hakkında tam bilgimiz bulunmamaktadır. Genellikle genetik ve çevresel nedenlerin etkisiyle ortaya çıkmaktadır. Atopik bünyeye sahip kişilerde daha sık görülmektedir. Toz, duman, kirli ve nemli hava gibi çeşitli nedenlerle de oluşabilmektedir. Alerjik astım oluşmasına yol açabilecek nedenler ve atağın oluşmasına yol açacak risk faktörleri şunlardır:

~ Genetik (ailede astım hastalığının bulunması)

~ Alerjik bünyeye sahip olmak

~ Ev tozu akarı

~ Kedi ve köpek tüyleri

~ Tozlu ortam ve tozun solunması

~ Kirli ve nemli hava

~ Çeşitli kimyasallara maruziyet

~ Sigara içmek ve sigara dumanına maruz kalmak

~ Bebeklerin çeşitli alerjenlere maruz kalması

~ Üst ve alt solunum yolu enfeksiyonları geçirmek

Alerjik astımın oluşmasına ve atağına sebep olacak durumlardan bazıları bunlardır. Bu nedenler dışında da bazı nedenler bulunmaktadır. Diğer nedenler; ağır solunum yolu enfeksiyonları (bronşit, pnömoni vs), annelerin gebelik döneminde sigara içmesi, düşük doğum ağırlığıyla doğmak, bebeklik döneminde yetersiz beslenme, parfüm ve deterjanlar, bazı mantarlar, gastroözefageal reflü hastalığı, polenler, bazı meslekler (marangozluk, doğramacılık, mobilyacılık, fırıncılık, kuaförlük, sağlık personeli, veterinerlik, kümes hayvanı yetiştiriciliği, kaynakçılık, dökümcülük, çiftçilik, kuru temizleyicilik, temizlik işçiliği), obezite, çok hijyenik ortamlarda yetişme, çeşitli viral enfeksiyonlar ve bazı ilaçlar da Alerjik astımın diğer nedenleridir.

Alerjik Astımın Belirtisi Nelerdir?

Alerjik astım hastalarında görülen bazı tipik belirtiler vardır. Alerjik olduğu madde ile karşılaşınca astım nöbetine tutulması, nöbet esnasında nefes darlığı ve öksürük görülmesi gibi belirtiler vardır. Belirtiler her zaman değil dönemseldir, ataklar esnasında görülür. Alerjik astımda görülen tüm belirtiler şunlardır;

1. Ataklar Halinde Astım Nöbetleri

Alerjik astım için sayılabilecek en önemli belirtilerden biri, belirtilerin her zaman değil ataklar halinde görülmesidir. Diğer solunum yolu hastalıkları, başladıktan sonra uzunca bir süre devam eder ve sonlanır. Alerjik astım daha farklıdır, hastalar atak öncesinde gayet normaldir, atak döneminde şikayetler tavan yapar ve ataktan sonra normal yaşantısına devam eder.

Alerjik astımın ataklar halinde görülmesinin bazı sebepleri vardır. En önemli sebep, atağın ortaya çıkmasına yol açacak etkenle ara ara maruz kalınmasıdır. Tozlu bir ortamda atak oluşabilirken, temiz ortama geçildiğinde problem ortadan kalkar.

2. Öksürük

Alerjik astım, daha çok çocuklarda görülmektedir. Çocuklarda en önemli belirtilerinden biri öksürüktür. Koşunca gelen öksürük nöbetleri, uyuduktan birkaç saat sonra başlayan öksürük, sabaha doğru uykudan uyandıran öksürükler. Bu tarzda görülen öksürükler, astımı düşündürmektedir.

Alerjik astım nedeniyle görülen öksürük, kuru öksürüktür. Alerjik maddeye maruz kalındıktan hemen sonra başlar ve şiddeti zamanla artabilir.

3. Nefes Darlığı

Yazının üst bölümlerinde, Alerjik astım atağının nasıl oluştuğunu açıklamıştım. Mukozada ödem ve mukoza çevresindeki kasların kasılması ile hava yolları daralır. Daralan hava yolları, nefes alışverişini bozar ve nefes darlığı ortaya çıkabilir.

Nefes darlığının boyutu, ataktan atağa farklılık gösterebilmektedir. Atağın ilerleyen dönemlerinde genellikle azalır. Hasta alerjik duruma uğramaya devam ederse, nefes darlığının şiddeti artabilir. Şiddetli nefes darlığı hayatı tehdit edebilir.

4. Göğüste Sıkışma Hissi

Alerjik astımda sık görülen belirtilerden biridir. Nefes darlığı çeken hastalar, daha fazla nefes alabilmek için daha derin solunum yaparlar. Tüm solunum kasları kasılır, yardımcı solunum kasları da devreye girer. Bunun sonucunda, göğüs bölgesinde basınç zaman zaman artar ve göğüste sıkışma hissedilir.

5. Hırıltılı Nefes Alışverişi

Akciğere hava ulaştıran hava yollarında ödem ve iltihaplanma görülür. Bu durum nedeniyle, hava alışverişi esnasında bazı sesler duyulur. Sesin şekli değişkenlik gösterse de, hırıltılı bir nefes alışverişi vardır. Bazen ıslık sesi de duyulabilir.

6. Alerjik Maddelerle Temasla Ortaya Çıkması

Alerjik astımın en önemli özelliklerinden biri de, alerjenle karşılaşınca astımın ortaya çıkmasıdır. İlkbahar döneminde ağaçlardan dökülen polenler ile karşılaşan birçok çocukta alerjik astım atağı oluşmaktadır. Hastanın alerjisini tetikleyen polenlerdir. Polenlerden uzak kalınca ve ağaçlardan dökülen polenler bitince sıkıntı yaşamaz.

Yukarıda verdiğim örnekteki gibi birçok neden sayılabilir. Ev tozu akarı, toz, sigara, kedi ve köpek tüyleri gibi birçok alerjik madde ile temas edildiğinde Alerjik astım ortaya çıkar.

7. Diğer Belirtiler

Alerjik astımda görülen belirtiler sadece bunlarla sınırlı değildir. Diğer belirtiler şunlardır; sabaha doğru başlayan öksürük, belirtilerin mevsimsel değişiklik göstermesi, ara ara balgam çıkarma, diğer alerjik hastalıkların olması (alerjik rinit, sinüzit, göz alerjisi, egzema, atopik dermatit vs), yorgunluk ve halsizlik de diğer belirtilerdir.

NOT:  Bu yazı bir Doktor tarafından, hastaları ve hastalık potansiyeline sahip kişileri bilgilendirmek amacıyla yazılmıştır. Herhangi bir tanı ve tedavi amacı yoktur. Yukarıda gördüğünüz şikayetlere sahipseniz bir Göğüs Hastalıkları Doktoruna muayene olmanızda fayda var.

Leave a Reply